Mae adroddiad newydd gan PAVO yn tynnu sylw at yr hyn sy’n bwysig i bobl ledled Powys, wrth i’r sefydliad ymrwymo cyllid i adeiladu ar weithredu cymunedol

Mae Cymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Powys (PAVO) wedi canfod bod pobl yn eithaf cadarnhaol am fywyd mewn cymunedau ledled Powys. Maent yn gwerthfawrogi’r ymdeimlad o gymuned, mynediad at natur, a digwyddiadau a gweithgareddau lleol, ond maent yn fwyfwy pryderus ynghylch a fydd y gwasanaethau, y cyfleusterau a’r gefnogaeth gymunedol y maent yn dibynnu arnynt ar gael yn y dyfodol.

Mewn adroddiad a gyhoeddwyd dydd Llun 21 Medi, mae PAVO yn amlinellu canfyddiadau’r prosiect ‘Sgyrsiau Cymunedol’, gan roi darlun manwl o’r hyn sy’n bwysig i bobl ledled Powys, y cryfderau y maent am eu diogelu a’r heriau y maent yn eu hwynebu. Roedd trafnidiaeth, gofal iechyd, gwasanaethau lleol a gallu gwirfoddolwyr a sefydliadau cymunedol i barhau â’u gwaith ymhlith y materion a amlygwyd drwy’r prosiect.

Gyda chyllid gan Lywodraeth y DU drwy Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU a chefnogaeth gan Gyngor Sir Powys, lansiwyd y prosiect haf diwethaf (2025) a chasglwyd barn pobl o bob rhan o’r sir drwy arolwg Powys gyfan, 18 digwyddiad ‘Sioe Deithiol’ a ‘Sgyrsiau Cymunedol’, a grwpiau ffocws dilynol.

Rhannodd cyfanswm o 1,232 o bobl eu barn drwy’r arolwg. Mynychodd 574 o bobl ychwanegol y 18 digwyddiad, a ddaeth â thrigolion, grwpiau cymunedol, cynghorwyr a gwasanaethau cyhoeddus ynghyd, tra bu 510 o bobl yn cymryd rhan mewn grwpiau ffocws dilynol.

Mae PAVO hefyd yn ymrwymo cyllid i barhau i gefnogi’r bobl a’r sefydliadau sy’n cyflawni gweithgareddau a ddechreuodd drwy’r Sgyrsiau Cymunedol.

Dywedodd Clair Swales, Prif Weithredwr PAVO:

“Rydym yn falch o lansio’r adroddiad hwn heddiw; bydd yn adnodd gwerthfawr i gymunedau, cynghorau tref a chymuned, a’n partneriaid yn y sector cyhoeddus.

“Mae’r canfyddiadau yn rhoi sylfaen dystiolaeth sylweddol a darlun clir i ni o sut mae pobl yn teimlo am eu cymunedau, y materion sydd bwysicaf iddynt, a ble mae angen gwelliannau.”

Daeth trafnidiaeth a chysylltedd i’r amlwg fel pryder oedd yn cael ei ailadrodd ledled Powys, gan effeithio ar lawer o agweddau ar fywyd bob dydd ac yn gysylltiedig dro ar ôl tro â mynediad at ofal iechyd, gwaith, addysg, siopau a gweithgareddau cymdeithasol.

Dywedodd Swales:

“Gwyddom bod llawer o bobl yn dibynnu ar drafnidiaeth gymunedol i wneud eu siopa wythnosol, mynychu apwyntiadau iechyd a chymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol.

“Ar yr un pryd, mae darparwyr trafnidiaeth gymunedol yn wynebu pwysau ariannu ac anawsterau wrth ddod o hyd i yrwyr gwirfoddol.

“Yr her nawr yw sut rydym yn cefnogi’r gwasanaethau cymunedol hanfodol hyn i aros yn gynaliadwy, fel y gall pobl barhau i gael mynediad at y gwasanaethau a’r cyfleoedd sydd eu hangen arnynt.”

Yn ystod y prosiect, nid siarad am faterion lleol yn unig wnaeth cymunedau. Datblygwyd deunaw o brosiectau cymunedol ymarferol, yn amrywio o ddarpariaeth ieuenctid gofod agored newydd yn Llanwrtyd i ddigwyddiadau ymwybyddiaeth gwirfoddolwyr yn Llanfyllin, a phrosiect creadigol yn Aberhonddu i ddylunio baneri i gynrychioli’r gymuned leol. Roedd swm bach o gyllid ar gael i gefnogi pob prosiect.

“Mae’r prosiectau hyn yn dangos beth all ddigwydd pan roddir y cyfle, y gefnogaeth a swm cymharol fach o gyllid i bobl i droi eu syniadau’n weithredu,” parhaodd Swales.

“Yr un mor bwysig â’r prosiectau eu hunain yw’r cysylltiadau sydd wedi’u gwneud. Mae pobl a sefydliadau nad oeddent wedi gweithio gyda’i gilydd o’r blaen wedi meithrin perthnasoedd, rhannu syniadau a chreu sylfaen gryfach ar gyfer gweithredu cymunedol yn y dyfodol.”

Y cam nesaf yw troi’r hyn sy’n bwysig i gymunedau yn benderfyniadau, buddsoddiad a newid tymor hwy.

Parhaodd Swales: “Mae’r adroddiad yn egluro na all cymunedau fynd i’r afael â phob mater ar eu pen eu hunain. Mae heriau o amgylch iechyd a gofal cymdeithasol, gofal sylfaenol, iechyd meddwl, deintyddiaeth a thrafnidiaeth yn gofyn am weithredu cydweithredol gan gyrff statudol a phartneriaid eraill.

“Rydym eisoes wedi ymrwymo cyllid i adeiladu ar y gwaith a ddechreuwyd drwy Sgyrsiau Cymunedol. Os yw cymunedau am chwarae rhan fwy wrth lunio gwasanaethau lleol a dod o hyd i atebion lleol, bydd buddsoddiad parhaus yn sectorau cymunedol a gwirfoddol Powys yn hanfodol.

“Diolch i bawb a helpodd i wneud Sgyrsiau Cymunedol yn bosibl. Mae’r prosiect hwn wedi bod yn ymdrech ar y cyd yn cynnwys staff ac ymddiriedolwyr PAVO, sefydliadau cymunedol, gwirfoddolwyr a phartneriaid – ac, yn anad dim, y bobl ar draws Powys a gymerodd yr amser i rannu eu profiadau, eu syniadau a’u blaenoriaethau gyda ni.”

Darllenwch yr adroddiad llawn yma: https://www.pavo.org.uk/cy/news/community-conversations-what-you-told-us/

Os hoffech ragor o wybodaeth am yr adroddiad, cysylltwch â ni: info@pavo.org.uk