Llyfrgelloedd Powys yn helpu trigolion i gadw’n iach dros y gaeaf

Gall trigolion Powys nawr fenthyg adnoddau lles a ddatblygwyd yn arbennig o’u llyfrgell leol fel rhan o raglen newydd sy’n cefnogi pobl drwy fisoedd tywyllach y gaeaf.

Mae pum blwch benthyg Cadw’n Iach Dros y Gaeaf ar gael trwy lyfrgelloedd Powys. Maent wedi’u lleoli yn:

Gall trigolion hefyd eu harchebu trwy wasanaeth llyfrgell ar-lein y cyngor a’u danfon i unrhyw lyfrgell ym Mhowys. Gellir benthyg pob bocs am bythefnos.

Wedi’u datblygu gan ymchwilwyr o Brifysgolion Glasgow a Chaeredin, crëwyd y blychau mewn ymgynghoriad â phobl sy’n profi symptomau Anhwylder Affeithiol Tymhorol, a elwir yn aml yn SAD. Mae’r prosiect yn dilyn treialon llwyddiannus mewn llyfrgelloedd yn yr Alban.

Mae pob blwch yn cynnwys lamp golau therapiwtig a chanllaw sy’n cynnwys syniadau ar gyfer gweithgareddau syml dan do ac awyr agored a all helpu pobl i sefydlu trefn gaeaf iach. Bydd benthycwyr hefyd yn gallu cael mynediad at gwrs ar-lein am ddim sy’n cynnig rhagor o gymorth a gwybodaeth.

Dywedodd gwirfoddolwr llyfrgelloedd Powys, Sammi Orme, sydd wedi treialu un o’r blychau: “Byddwn i’n bendant yn defnyddio hwn eto. Rydw i wedi canfod bod y golau wedi bod yn fuddiol iawn. Rydw i wedi’i alw’n ‘lamp hapus’, yn hytrach na’r ‘SAD lamp’. Dros gyfnod hirach o amser, gall y blychau roi rhai syniadau da i chi roi hwb i’ch hapusrwydd yn ystod y tywyllwch.

“Rwy’n warchodwr plant ac rwyf y tu allan drwy’r amser, ac oherwydd bod yr oriau o olau yn llawer llai yr adeg hon o’r flwyddyn, rwy’n teimlo newid mawr yn fy hwyliau, oherwydd dydw i ddim wedi cael y golau hwnnw ar fy nghroen drwy gydol y dydd. Felly, rwy’n teimlo fy mod wedi elwa o ddefnyddio un o’r blychau dros yr wythnos ddiwethaf.”

Ychwanegodd y Cynghorydd Raiff Devlin, Aelod Cabinet Cyngor Sir Powys dros Gwsmeriaid, Gwasanaethau Digidol a Chymunedol: “Gall y dyddiau byrrach a misoedd tywyllach y gaeaf fod yn anodd i lawer o bobl, felly rwy’n falch y bydd ein llyfrgelloedd yn gallu cynnig yr adnodd ymarferol a hygyrch hwn.

“Er y bydd y pum blwch wedi’u lleoli mewn llyfrgelloedd ledled Powys, bydd pobl yn gallu archebu un i’w gasglu o unrhyw un o’n cyfleusterau llyfrgell. Mae hyn yn arbennig o bwysig mewn sir wledig fawr, lle mae’n rhaid gwneud gwasanaethau mor hygyrch â phosibl.”

Bydd arddangosfa ffotograffig yn cyd-fynd â’r rhaglen Cadw’n Iach Dros y Gaeaf yn Llyfrgell Rhaeadr Gwy o heddiw (dydd Llun 26 Hydref) tan ddydd Mercher 6 Ionawr 2027.

Tynnwyd y ffotograffau gan bobl a oedd yn rhan o astudiaeth ymchwil y brifysgol ac maent yn adlewyrchu eu profiadau a’u canfyddiadau o’r tymhorau tywyllach. Mae’r arddangosfa hefyd yn cynnwys dyfyniadau gan gyfranogwyr.

Disgwylir i’r arddangosfa symud i lyfrgell arall ym Mhowys o ddydd Llun 11 Ionawr 2027, pan fydd llyfrgelloedd Powys hefyd yn lansio her ffotograffiaeth gaeaf cyn Dydd Llun Glas ar 18 Ionawr.

Mae llyfrgelloedd Powys hefyd wedi lansio Her Darllen sy’n Hybu Hwyliau i Oedolion heddiw (dydd Llun 26 Hydref), ar ôl diwedd Amser Haf Prydain.

Yn rhedeg tan ddydd Llun 29 Mawrth 2027, tua’r adeg y mae’r clociau’n symud ymlaen, bydd yr her yn gwahodd oedolion i ddarllen pob un o’r 10 llyfr yng Nghasgliad Hybu Hwyliau yr Asiantaeth Ddarllen ar gyfer 2026.

Mae’r casgliad wedi’i ddewis ar gyfer oedolion 18 oed a throsodd gan banel o oedolion ifanc 18–25 oed. Argymhellodd pobl ifanc o bob cwr o’r wlad lyfrau a oedd wedi rhoi hwb i’w hwyliau, cyn i oedolion ifanc, llyfrgellwyr a gwerthwyr llyfrau ddarllen ac adolygu’r teitlau i greu’r casgliad terfynol.

Mae’r rhestr yn cynnwys llyfrau ffuglen a ffeithiol a ddewiswyd oherwydd bod darllenwyr wedi canfod bod y llyfrau yn neud nhw deimlo’n dda, yn codi calon neu’n ystyrlon. Bydd cyfranogwyr yn cael eu herio i ddarllen y casgliad cyflawn yn ystod pum mis tywyllach y flwyddyn.

Datblygwyd y rhaglen Cadw’n Iach Dros y Gaeaf gyda chyllid gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol. Mae’r prosiect gwreiddiol wedi’i arwain gan yr Athro Hester Parr o Brifysgol Glasgow ac wedi’i gyd-arwain gan yr Athro Hayden Lorimer o Brifysgol Caeredin.

I ddod o hyd i ragor o ddigwyddiadau a gweithgareddau sy’n cael eu cynnal yn llyfrgelloedd, amgueddfeydd ac archifau Powys, ewch i dudalen Beth sy’n Digwydd StoriPowys: https://storipowys.org.uk/whats-on/?lang=cy

Mae rhagor o wybodaeth am y rhaglen ehangach ar gael ar dudalen we Cadw’n Iach Dros y Gaeaf Prifysgol Glasgow: https://www.gla.ac.uk/research/az/livingwithsad/winteringwell/

CAPSIWN LLUN: Sammi Orme yn profi’r lamp golau therapiwtig, o un o flychau benthyg Cadw’n Iach Dros y Gaeaf, yn Llyfrgell Llanidloes.