• Cwestiynnau Cyffredin
• Pam ddylai'r sector gwirfoddol ym Mhowys bryderu am y materion hyn?
• Beth yw Cydraddoldeb?
• I bwy mae hyn yn berthnasol?
• Beth yw Amrywiaeth?
• Pam fod cydraddoldeb yn fuddiol i fudiadau yn y sector gwirfoddol a chymunedol?

Mae'r term 'cydraddoldeb' yn air llaw fer ar gyfer yr holl waith a wneir gan fudiad i hyrwyddo cyfleoedd cyfartal a herio gwahaniaethu. Mae'r syniad o Gyfleoedd Cyfartal, a deddfwriaeth, wedi tueddu i ganolbwyntio ar grwpiau penodol megis hil, cenedl, anabledd, rhywioldeb, crefydd ac oedran. Ond yn ymarferol, mae cydraddoldeb yn fwy na'r hyn a olygir gan y ddeddfwriaeth. Mae cydraddoldeb go iawn yn ymwneud ag integreiddio parch am amrywiaeth ac egwyddorion a'r arfer o gyfleoedd cyfartal i waith bob dydd eich mudiad chi.  Mae hyn yn arbennig o bwysig mewn ardaloedd gwledig megis Powys, lle mae mynediad i wasanaethau a'r dewis o wasanaethau yn fwy cyfyngedig.

Mae Cydraddoldeb yn ymwneud â sicrhau fod pobl yn cael eu trin yn deg, a'u bod yn cael cyfleoedd teg.  Nid yw cydraddoldeb yn golygu trin pawb yn yr un ffordd, ond mae'n cydnabod fod eu hanghenion yn cael eu diwallu mewn ffyrdd gwahanol.

Mae'n berthnasol inni gyd. Mae cydraddoldeb yn golygu gwneud pethau mewn ffordd wahanol i rai pobl fyddai fel arall dan anfantais, megis pobl sy'n siarad iaith arall, pobl anabl, menywod, pobl mewn oed, pobl ifanc, plant, pobl o grwpiau ethnig duon a lleiafrifol, pobl hoyw, lesbiaidd a deurywiol a phobl sydd â chredoau gwahanol.

Fodd bynnag, mae grwpiau o bobl sy'n cael eu dieithrio'n gymdeithasol hefyd yn wynebu anfantais a gwahaniaethu. Mae angen meddwl am ffyrdd i ddiwallu anghenion pobl sy'n cael eu dieithrio'n gymdeithasol megis ffoaduriaid, ceiswyr lloches, gweithwyr mudol, pobl ddigartref, pobl sy'n camddefnyddio cyffuriau ac alcohol, a'r rhai sydd â salwch meddwl.

Mae'r rhestri yma'n cynnwys llawer o bobl, ond dylem fod yn ymwybodol na ellir rhannu pobl i flychau cyfleus, a gallent cael eu cynnwys dan nifer o'r teitlau hyn. Mae pobl yn gymhleth, ac nid ydynt o reidrwydd yn ffitio un dosbarth yn unig.  Os byddwn yn canolbwyntio ar un o'r grwpiau hynny, byddwn yn debygol o ddieithrio eraill. Bydd rhywun bob tro yn cael ei anghofio, a gorsymleiddio cydraddoldeb yw cymryd yn ganiataol y byddwn wastad yn iawn.

Mae cydraddoldeb yn effeithio ar bawb, a gall unrhyw un ohonom deimlo'n llethol neu dan anfantais rhywbryd yn ystod ein bywydau. Mae hyn yn gysylltiedig â pherthynas grym yn ein bywydau. Mae defnyddio dull cyfartal o weithio yn golygu defnyddio'r grym yna mewn ffordd deg.  Golyga hyn addasu er mwyn rhoi mynediad cyfartal i wasanaethau e.e. nid yw defnyddio adnoddau i ddarparu lle maes parcio i alluogi person anabl i gael mynediad haws i adeilad yn driniaeth ffafriol, ond mae'n rhoi'r un gallu i'r person anabl gael mynediad i adeilad â phobl nad oes ganddynt anabledd.

I fudiadau gwirfoddol a chymunedol, yn ymarferol mae hyn yn golygu fod;

• Cydraddoldeb yn ganolog i bob polisi ac arfer
• Eich gwasanaethau ac arferion cyflogi ar gael ac yn hygyrch i bob cyfranogwr potensial
• Dim effaith negyddol ar grwpiau dan anfantais o'ch arferion chi
• Gwahaniaethu'n cael ei herio a'i ddileu

Nid yw cydraddoldeb yn golygu:

• Hoffi pawb
• Gwneud rhywbeth i fod yn wleidyddol gywir
• Gwneud pethau'r un peth i bawb, a pheidio â chynnig dewis
• Gwneud rhai pobl yn fwy cyfartal nag eraill
• Cael polisi yn ei le yn unig
• Sicrhau nad ydych yn torri'r gyfraith

Gwyliwch rhag gymryd yn ganiataol:

• Nad yw perthyn i grwp difreintiedig yn golgyu na fyddwch yn gormesu grwpiau difreintiedig eraill
• Meddwl fod rhai grwpiau difreintiedig yn fwy haeddiannol nag eraill
• Fod rhestrau o grwpiau difreintiedig yn cynnwys pawb - bydd rhywun wedi cael ei anghofio
• Meddwl fod difreintiedig yn golygu eich bod yn perthyn i grwp sydd fel arfer yn cael ei ystyried wedi'i ddieithrio.

Mae cryfder y sector gwirfoddol a chymunedol yn creu cyngrheiriau ymysg pobl nad ydynt o reidrwydd yn rhannu'r un barn neu brofiadau, tra'n parchu gwahaniaethau mewn diwylliannau, gallu a blaenoriaethau pobl. Mae cymunedau'n amrywio yn y ffordd maent yn profi pethau, a'r pethau a brofir oherwydd eu hanes a diwylliant, sy'n golygu y dylid cydnabod a diwallu eu hanghenion amrywiol.

• Mae Amrywiaeth yn gwerthfawrogi gwahaniaethau unigol
• Mae'n cynnwys gwahaniaethau gweledol megis cenedl a lliw'r croen
• Mae gwahaniaethau anweledol yn cynnwys pethau megis gwerthoedd, dewisiadau ffordd o fyw, cefndir, oedran, anabledd, personoliaeth
• Cydnabod fod pobl â rolau a phrofiadau gwahanol - nid yw dweud fod rhywun yn 'anabl' yn cynnwys y ffaith eu bod yn meddu ar sgiliau a gwybodaeth, yn rhiant, â swydd gyflogedig ac ati - eu bod yn fwy na'r hyn y gellir ei gyfleu drwy label yn unig

• Byddwch yn cael eich ystyried yn fudiad teg a hyblyg gyda ffocws ar anghenion defnyddwyr eich gwasanaethau
• Byddwch yn fwy effeithiol gyda'r gwasanaethau a ddarperir i'r bobl sy'n defnyddio eich gwasanaeth
• Bydd eich gwasanaeth yn gallu newid er mwyn diwallu anghenion cymuned sy'n newid
• Bydd eich mudiad â dyfodol positif trwy ddenu pobl o gefndiroedd gwahanol, megis ymddiriedolwyr medrus, gwirfoddolwyr positif a defnyddwyr gwasanaethau bodlon
• Trwy rannu gwerthoedd a gweithio mewn partneriaieth, gall y sector ddechrau dathlygu atebion effeithiol i'r problemau cymhleth sy'n effeithio ar bobl sydd â hunaniaethau cymhleth