PAVO
Helpu sefydliadau
Gwella bywydau pobl
01597 822 191

Beth yw Ymddiriedolwr?

Mae'r gair 'ymddiriedolwr' yn disgrifio rhywun sydd yn cael ei ymddiried i edrych ar ôl arian neu adnoddau eraill a roddir iddynt gan eraill, er budd trydydd parti.

Defnyddir y gair 'ymddiriedolwr' mewn dau gyd-destun gwahanol wrth ddisgrifio aelodau grwpiau rheoli mudiadau cymunedol a gwirfoddol:


1. Yn ei ystyr mwyaf cyffredin defnyddir 'ymddiriedolwr' fel term generig i gyfeirio at aelodau grwp rheoli unrhyw fudiad cymunedol neu wirfoddol.

Yn ôl Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol Ymddiriedolwyr ac Aelodau o Bwyllgorau Rheoli yn y Sector Gwirfoddol a Chymunedol, diffiniad ymddiriedolwyr yw: "pobl sy'n gwasanaethu ar gorff llywodraethu mudiad gwirfoddol neu gymunedol. Gellir eu galw'n ymddiriedolwyr, cyfarwyddwyr, aelodau'r bwrdd, llywodraethwyr neu aelodau'r pwyllgor neu ryw deitl arall. Ymddiriedolwyr sydd â'r cyfrifoldeb terfynol ac atebolrwydd cyfreithiol mewn perthynas â chyfarwyddo busnes y mudiad, a gofalu ei fod yn ddiddyled, yn cael ei redeg yn effeithiol, a chyflawni'r deilliannau y'i sefydlwyd i'w cyflwyno".


2.Fodd bynnag, defnyddir y gair 'ymddiriedolwr' (neu yn fwy cywir 'ymddiriedolwr elusennol) ran amlaf mewn perthynas ag elusennau cofrestredig. Mae Adran 97 o Ddeddf Elusennau 1993 yn diffinio ymddiriedolwyr elusennau fel a ganlyn: "yr unigolion sydd yn gyfrifol am reolaeth gyffredinol a llywodraeth gweinyddol elusen".

Hefyd mae ymddiriedolwyr elusennol yn wahanol i ymddiriedolwyr, oherwydd maent yn destun gofynion cyfreithiol penodol sy'n deillio o Ddeddf Elusennol.

Am fwy o wybodaeth ynghylch rôl ymddiriedolwyr elusennol, gweler cyhoeddiad CC3 The Essential Trustee:What you need to know a gyhoeddir gan y Comisiwn Elusennau.

Beth yw Llywodraethu?

'Llywodraethu' yw rôl ymddiriedolwyr mudiadau cymunedol a gwirfoddol o safbwynt arwain eu mudiad a gofalu ei fod yn cael ei redeg mewn dull effeithiol a chywir.

Mae Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol Ymddiriedolwyr ac Aelodau o Bwyllgorau Rheoli y Sector Gwirfoddol a Chymunedol yn diffinio llywodraethu fel a ganlyn: "Y systemau a gweithdrefnau sydd eu hangen o safwynt cyfeiriad cyffredinol, effeithiolrwydd, goruchwyliaeth ac atebolrwydd mudiad".

Mae rôl llywodraethu yn wahanol i reoli a gweithredu mudiad o ddydd i ddydd, sy'n gyfrifoldeb staff neu wirfoddolwyr. Nid yw llywodraethu o reidrwydd yn golygu gwneud rhywbeth, yn hytrach mae'n golygu sicrhau fod pethau'n cael eu gwneud.

Yn aml mae llywodraethu mudiad cymunedol neu wirfoddol yn cynnwys:

  • Creu gweledigaeth glir, cyffredin i'r mudiad;
  • Llunio cynlluniau a pholisïau er mwyn cyflawni amcanion y mudiad;
  • Recriwtio a goruchwylio'r prif swyddog gweithredol (os yn berthnasol);
  • Sicrhau fod y mudiad yn cydymffurio â'i bolisïau a'r gyfraith;
  • Cadw o fewn y gyllideb;

Beth yw Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol Ymddiriedolwyr ac Aelodau o Bwyllgorau Rheoli?

Canllawiau yw'r Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol i Ymddiriedolwyr ac Aelodau o Bwyllgorau Rheoli y Sector Gwirfoddol a Cymunedol, a'u nod yw cynorthwyo ymddiriedolwyr unigol i ddeall eu rôl ac i ymgymryd â'u dyletswyddau mewn dull effeithiol.

Côd o egwyddorion ac arferion da yw'r safonau, fodd bynnag, maent yn adlewyrchu safonau cenedlaethol cydnabyddedig mewn perthynas â rôl a dyletswyddau ymddiriedolwr.

Mae'r Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol yn cynnwys pedair uned, sy'n delio gyda phrif swyddogaethau rôl ymddiriedolwr, sef:

  • Diogelu a hyrwyddo gwerthoedd a chenhadaeth y mudiad gwirfoddol neu gymunedol;
  • Penderfynu ar strategaeth a strwythur y mudiad gwirfoddol neu gymunedol;
  • Gofalu fod y mudiad gwirfoddol neu gymunedol yn gweithredu mewn dull effeithiol, cyfrifol ac atebol;
  • Gofalu fod bwrdd ymddiriedolwyr y mudiad gwirfoddol neu gymunedol yn gweithredu mewn dull effeithiol;

Mae pob un o'r unedau hyn yn cynnwys canllawiau manwl ar yr egwyddorion a'r gweithredoedd sydd angen eu cyflawni mewn perthynas â hwy.

 

Mae'r safonau hefyd yn nodi'r rhinweddau personol sydd eu hangen ar ymddiriedolwyr unigol er mwyn cyflawni eu cyfrifoldebau mewn dull effeithiol:

  • Bod yn ymroddedig i bwrpas, amcanion a gwerthoedd y mudiad;
  • Bod yn adeiladol ynghylch barn ymddiriedolwyr eraill mewn trafodaethau, ac yn ymatebol i aelodau staff; gwneud cyfraniadau mewn cyfarfodydd;
  • Yn gallu gweithredu mewn dull rhesymol a chyfrifol wrth ymgymryd â dyletswyddau a thasgau;
  • Yn gallu cadw cyfrinachedd mewn perthynas â gwybodaeth sensitif a chyfrinachol;
  • Cefnogi gwerthoedd (a moeseg) y mudiad;
  • Deall pwysigrwydd a diben cyfarfodydd a bod yn ymrwymedig i baratoi yn ddigonol ar eu cyfer, a'u mynychu'n rheolaidd;
  • Yn gallu dadansoddi gwybodaeth, a phan fo angen, herio mewn dull adeiladol;
  • Yn gallu gwneud penderfyniadau ar y cyd, a glynu wrthynt;
  • Yn gallu parchu ffiniau rhwng swyddogaethau gweithredu a llywodraethu;

Ceir manylion llawn y Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol drwy glicio yma.

Ydy ymddiriedolwyr yn gallu derbyn tâl?

Gall busnes talu treuliau a chostau eraill i ymddiriedolwyr fod yn fater cymhleth, yn enwedig i elusennau.

Yn ôl deddfau Elusennol, ni all ymddiriedolwyr dderbyn unrhyw dâl oddi wrth eu helusen am unrhyw wasanaeth a ddarperir i'r elusen, oni bai fod ganddynt ganiatâd cyfreithiol penodol i wneud hynny. Mae'r gair 'Tâl' yn cynnwys unrhyw eiddo, nwyddau neu wasanaethau sydd â gwerth ariannol yn ogystal ag arian.

Yr unig eithriad i hyn yw talu treuliau.  Yn ôl Canllawiau'r Comisiwn Elusennau;

"Ad-daliadau o daliadau gan elusen yw treuliau, lle bu angen i ymddiriedolwr dalu'n bersonol (neu a fyddai fel arall yn cael eu talu ar ei r(h)an ef neu hi) er mwyn cyflawni ei (d)dyletswyddau fel ymddiriedolwr. Hyd yn oed yn absenoldeb unrhyw ganiatâd penodol yn y ddogfen lywodraethol, mae deddfwriaeth yn nodi fod gan ymddiriedolwr yr hawl i dderbyn ad-daliad o dreuliau a dalwyd yn y ffordd gywir."

Os yw eich grwp yn elusen, mae'r Comisiwn Elusennau yn darparu canllawiau penodol ar dalu ymddiriedolwyr yn y cyhoeddiad CC11 Talu Ymddiriedolwyr Elusennau.

Ceir mwy o wybodaeth ar daliadau i ymddiriedolwyr ar dudalennau gwefan Cyngor Cenedlaethol Mudiadau Gwirfoddol Talu ymddiriedolwyr a Ydy ymddiriedolwyr yn cael hawlio treuliau?

Am wybodaeth ynghylch talu treuliau, gweler taflen wybodaeth PAVO  4.13 Treuliau Gwirfoddolwyr.

Ymunwch â PAVO

Estynnir gwahoddiad i bob mudiad gwirfoddol a bob grŵp cymunedol ym Mhowys ymaelodi â PAVO. Does dim tâl aelodaeth ... dysgu mwy

@PAVO Tweets @PAVOTweets

GarrickTrust grants to encourage theatre, music, literature and dance across the UK. pavofundingnews.blogspot.co.uk/2017/03/garric…)

Looking forward to delivering #PQASSO workshop with @PAVOtweets next Tuesday #workingtogether @WalesCVA

Yn edrych 'mlaen at gynnal gweithdy #PQASSO gyda @PAVOtweets dydd Mawrth nesa #gweithiogydangilydd @WalesCVA

Click to search for community and voluntary organisations within Powys

Powys Voluntary Sector

Find information here about the 4,000+ voluntary organisations in Powys including how to access the Info-engine database

Hyfforddiant

Mae PAVO yn darparu cyrsiau hyfforddi ar holl agweddau rhedeg grwpiau cymunedol a mudiadau ... dysgu mwy

Mae Asiantaeth Hyfforddi Cludiant Powys yn darparu cyrsiau hyfforddi ym maes cludiant a gwybodaeth ... dysgu mwy

Tîm Iechyd Meddwl Powys

Mae Asiantaeth Iechyd Meddwl Powys yn darparu gwybodaeth, cefnogaeth, rhwydweithiau i gynrychioli, cyngor a hyfforddiant i’r Trydydd Sector ar unrhyw agwedd ar wasanaethau iechyd meddwl ym ... dysgu mwy

Plant a Phobl Ifainc

Rhwydwaith i fudiadau a grwpiau sy’n cefnogi, helpu, chwarae a gweithio gyda phlant, pobl ifanc a’u teuluoedd, gan eu helpu i rannu arferion da, cydweithio gyda a chysylltu â Phartneriaeth Plant a Phobl Ifanc ... dysgu mwy

Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Lles

Cyfle i ddweud eich dweud a derbyn yr wybodaeth ddiweddaraf ar sut mae’r Trydydd Sector yn cyfrannu at Wasanaethau Iechyd a Gofal Cymdeithasol ym Mhowys ... dysgu mwy

Cludiant Cymunedol

Mae Cludiant Cymunedol yn diwallu anghenion cludiant cymunedau lle na ddiwellir yr anghenion hyn, neu le nad ydynt yn cael eu diwallu’n ddigonol gan gludiant cyhoeddus a/neu fasnachol ... dysgu mwy

Datblygu Cymnunedol

Gall tîm Swyddogion Datblygu PAVO ddarparu cefnogaeth ymarferol i’ch cynorthwyo i helpu datblygu eich grŵp cymunedol a’i weithgareddau ... dysgu mwy

Click here to tell us what you think of our services
CGGC CGS - Cefnogaeth i'r trydydd sector yng Ngyymru